محمد بن محمد بن أحمد القرشي ( ابن الاخوة ) ( مترجم : جعفر شعار )
120
آيين شهردارى ( فارسى )
در آب اندازند استخوان رسوب مىكند و طباشير بالاى آب مىآيد . گفتهاند كه گياه طباشير چون باد بدان وزد به سبب اصطكاك جوانب آن مىسوزد و مادهء طباشير بيرون مىآيد . و بهترين آن سبك وزن و سفيد است و زود ساييده و كوبيده مىشود . در درجهء سوم سرد است و قابض و ملين است . برخى از عطاران كندر را با صمغ و قلفونيه « 1 » مىآميزند . و نشانهء مغشوش بودنش اين است كه اگر اندكى از آن را در آب اندازند افروخته مىشود و دود و بو از آن برمىخيزد . تمر هندى را به تقلب با موم و نمك و سركه مىآميزند و به نام عجين - البلاد مىفروشند ، اما اين تمر هندى مغشوش چون بماند مىگندد ، در صورتى كه عجين البلاد عفونت ندارد . نوعى از عجين البلاد به شكل بادنجان است كه در اندرون آن تمر هندى سفيد چون پنبه است و ليفى مانند ابريشم سرخ و دانهء كوچك دارد ، و پادشاهان هند در بلاد خود براى استفادهء خويش آن را به كار مىبرند . قسط « 2 » شيرين را به تقلب با ريشهء سوسن كوهى « 3 » ( يا زنجبيل شامى )
--> درون نى هندى ( خيزران ) مىگيرند و سابقا در داروها به كار مىرفت ( فرهنگ فارسى معين ) . ( 1 ) - قلفونيه يا قلفونيا نوعى صمغ درخت صنوبر است و آن را زنگبارى و علل يابس نيز گويند ( فرهنگ فارسى معين ) . ( 2 ) - قسط گياهى است از تيرهء زنجبيلها كه در حدود 15 گونه از آن شناخته شده ، داراى ساقهء زيرزمينى غدهاى شكل و برگهايى ضخيم و گوشت داراست . ريشهء اين گياه را كه شيرين مزه و سفيد رنگ و خوشبوست در تداوى و نيز به عنوان خوشبو كردن ادويه و اغذيه به كار مىبرند . قسط را مرادف با زنجبيل شامى نيز گفتهاند . . . ( فرهنگ فارسى معين ) . ( 3 ) - در متن : راسن آمده كه سوسن كوهى يا زنجبيل شامى ( كه آن را قسط شامى يا غرسا نيز گويند ) است ( فرهنگ فارسى معين ) .